|
|
|
•
Sudeckie ABC
»
Pasma
»
Góry Łużyckie
|
Sloup v Čechach
|
Sloup v Čechach jest miejscowością wypoczynkową położoną w dolinie potoku Dobranovskiego w odległości 4 kilometrów na południowy-wschód od Novego Boru. Leży na wysokości 292 m. Pierwsze wzmianki związane są ze starym szlakiem handlowym, przy którym powstał skalny gród Sloup na piaskowcowej skale, a pod nim gospodarstwo rolne.
W 1730 roku hrabia Kinski rozpoczął w centrum wsi budowę barokowego pałacu. Budowę zakończono w 1735 roku, a w 1829 dokonano empirowej przebudowy. Dekoracje zewnętrzne wykonał warsztat kamieniarski Mathiasa Brauna. Od pałacu prowadzi zabytkowa aleja do kaplicy pogrzebowej św. Jana Nepomuckiego. Naprzeciwko pałacu wznosi się kościół św. Katarzyny z lat 1707-1730. Przed kościołem stoi wczesnobarokowy słup maryjny z roku 1694, a bok znajduje się grupowa rzeźba przedstawiająca kalwarię, sygnowana przez Mathiasa Brauna. Na pobliskim moście stoją barokowe rzeźby świętych, a na zakręcie drogi rośnie jedna z najstarszych lip na północy Czech.
Najciekawszym zabytkiem Sloupa jest jednak osamotniona, piaskowcowa skała, o wysokości ponad 30 m i długości ponad 100 m, ze stromymi i znacznie zerodowanymi bokami, która już w średniowieczu prawdopodobnie dawała ludziom schronienie. Znaleziska archeologiczne u podnóża dowodzą obecności tutaj przedstawicieli kultury łużyckiej, a następnie Celtów.
Średniowiecze pozostawiło na wierzchołku skalnego ostańca resztki kilku budowli, a przede wszystkim zagłębień wyciosanych na obrzeżach skały. Najprawdopodobniej są to dawne mieszkania. Na uwagę zasługuje 7-metrowej głębokości spichrz na zboże w kształcie dzbana. Część pomieszczeń zanikła przy późniejszych przebudowach. Te nieznaczne ślady nie pozwalają dokładnie określić celu, do którego skała była w średniowieczu przystosowywana. Prawdopodobnie chodziło o umocnione miejsce, używane przede wszystkim w sytuacjach niosących okolicznym mieszkańcom zagrożenie. Wyciosane pomieszczenia były uzupełniane zadaszeniami i innymi drewnianymi dobudówkami wykorzystywanymi do komunikacji i obrony.
Przez większość czasu od początku XIV aż do początku XVII wieku tutejsze ziemie należały do rodu Berków z Dubé, gałęzi rodu Ronowców. W latach 1412-1471 właścicielami byli też członkowie innych rodów. Na wzmiankę zasługuje Mikeš Pancerz ze Smojna, który w czasach pohusyckich czerpał korzyści z walk toczonych między tutejszą szlachtą a miastami Górnych Łużyc. Umocnienia zostały więc zburzone przez karne wyprawy wojskowe w latach 1444-1445. Miejsce nie uniknęło też nowożytnych wojen. Wojna trzydziestoletnia, która przynosiła częste łupienie zdobytych terenów, dosięgła również Sloupa, wówczas własności cesarskiego stronnika, Lva Libštejnskiego z Kolovrat. Kraina ucierpiała najbardziej od przemarszów wojsk szwedzkich. Do dziś w miejscowej tradycji zachowały się ludowe nazwy Szwedzka Szczelina czy Jaskinia Szwedzka.
Najwyraźniejsze piętno nadała sloupskiej skale epoka baroku. Hrabia Ferdynand Hroznata z Kokořova rozpoczął pod koniec XVII wieku szeroko zakrojoną przebudowę opuszczonej skalnej siedziby z zamiarem stworzenia tu ważnego miejsca pielgrzymkowego, obsługiwanego przez tercjarzy żyjących we wspólnym zgromadzeniu. Zamknięta klauzura miała oddzielać wspólnotę mnichów od przybywających wiernych, chodzi zatem o budowlę o cechach klasztoru. Powstał wówczas kościół z latarnią i przyległym ambitem (obejściem), oraz południowe tarasy z wnękami Drogi Krzyżowej, później z ogrodem i winnicą. Prace budowlane wniosły do skaliska zasadnicze zmiany, które nadały mu dzisiejsze oblicze. Śmierć Ferdynanda Hroznaty przerwała prace, a pierwotna idea miejsca pielgrzymkowego nie doczekała się pełnej realizacji.
Po przejęciu majątku przez nowych właścicieli, hrabiów Kinskich w 1710 r., doszło po kilkuletniej przerwie do dalszych prac, a stopniowo do zmian w koncepcji pustelni. W XVIII wieku powstał specjalnie zaaranżowany szlachecki ermitaż, związany z początkami "ery podróżniczej". Po zlikwidowaniu pustelni przeprowadzono jeszcze ostatnie, niewielkie prace, dostosowujące miejsce do potrzeb odwiedzających i do ducha romantyzmu, pod którego wpływem od początku XIX wieku zaczęto kierować uwagę na "czasy rycerskie", choć miało to niewiele wspólnego z rzeczywistością.
Szlachecka rodzina Kinskich zasłużyła się znacznie dla rozkwitu całego majątku, który dzierżyli aż do 1940 r. Po śmierci Augusta Franciszka Kinskiego, prawo własności przeszło na jego zięcia, Emanuela Preysinga. W 1945 r. cały majątek upaństwowiono, a skalny ostaniec ogłoszono zabytkiem kultury.
|
|
|
|
|
|
|
|
drukuj