Wieże widokowe w województwie pardubickim

     Wieże widokowe zawsze stanowiły dużą atrakcję dla turystów. Stawiane w miejscach, z których rozciągały się dalekie panoramy, przyciągały wędrowców i osoby o otwartych sercach, a przede wszystkim oczach, dla których piękno świata było podstawowym motorem skłaniającym ich do podróżowania.

     Wyjątkowo dużo wież widokowych zachowało się po czeskiej stronie. Pielęgnowane i remontowane przez powojenne dziesięciolecia, służą nam dzisiaj pozwalając podziwiać widoki, często zapierające dech w piersiach. W poniższym opracowaniu chciałbym przedstawić wieże widokowe w województwie pardubickim, którego część leży w Sudetach. W opisach poszczególnych obiektów oparłem się na tekstach zamieszczonych w folderze „Rozhledny Pardubického kraje” (stamtąd pochodzą również zdjęcia wież widokowych) oraz na materiałach własnych.

     Andrlův chlum (559 m) wznosi się na południowy zachód od Ústí nad Orlicí i jest wyraźną dominantą w tym regionie. Wieża stojąca na szczycie jest wieżą telekomunikacyjną, ale poniżej anten znajduje się platforma widokowa, na którą można dostać się po 183 metalowych stopniach (ażurowa konstrukcja robi niesamowite wrażenie, gdy spojrzy się w dół – platforma znajduje się na wysokości 35 metrów, cała wieża ma 52 m wysokości). Z platformy widokowej roztacza się piękna panorama nie tylko na Ústí nad Orlicí, ale od Karkonoszy, poprzez Góry Orlickie, Jesioniki, aż po Českomoravską vrchovinę i Góry Żelazne. Wieża widokowa została udostępniona turystom 19 maja 1996 roku i nie jest to pierwsza wieża na szczycie, bowiem miała dwie, drewniane poprzedniczki (pierwsza z nich postawiona została w 1905 roku i zniszczona 17 kwietnia 1918 roku, druga postawiona została w 1941 roku, a zniszczona ok. roku 1960).

     Na Andrlův chlum najłatwiej dostać się zielonym szlakiem turystycznym z Ústí nad Orlicí, ale można też dojechać na szczyt samochodem. Na miejscu znajduje się turystyczna chata Hvězda, w której można się posilić. Wieża czynna jest codziennie od godz. 10:00, w okresie zimowym tylko, gdy nie występuje oblodzenie

Kozlovský kopec

     Pierwsza wieża widokowa na Kozlovskim Kopcu (600 m) koło Českiej Třebovej stanęła w 1929 roku. Była to wieża triangulacyjna, która służyła również za widokową. Kres jej egzystencji nastąpił w 1939 roku, gdy uderzył w nią piorun. W 2001 roku postawiono nową, tym razem metalową konstrukcję, która stoi do dnia dzisiejszego. Ma wysokość 55 metrów, ale platforma widokowa znajduje się na wysokości 33 m. Ponad platformą znajdują się anteny nadawcze – wieża wykorzystywana jest również jako telekomunikacyjna. W latach 30-tych XX wieku przy starej wieży postawione zostało schronisko, której właścicielem był Max Švabinský, służy ono turystom także i obecnie. Przy dobrej pogodzie z wieży widać Karkonosze, Góry Orlickie, Masyw Śnieżnika, Jesioniki i Českomoravską vrchovinę.

     Na szczyt najłatwiej dostać się czerwonym szlakiem ze stacji kolejowej w Českiej Třebovej (na szczyt można również dojechać samochodem). Wieża czynna w lipcu i sierpniu codziennie (10:00-18:00), w maju, czerwcu, wrześniu i październiku w weekendy i święta, w tych samych godzinach.

Lázek

     Kilka kilometrów na wschód od Lanškrouna wznosi się najwyższy szczyt Zábřeskiej vrchoviny – Lázek (714 m). W 1912 roku postawiona na nim została wieża widokowa, która przetrzymała zaledwie sześć lat. Kolejną, również drewnianą, otwarto 13 sierpnia 1933 roku i stoi do dzisiaj. Wieża jest częścią Reichlovej chaty i ma wysokość 20 metrów (platforma widokowa położona jest trzy metry niżej i aby się na nią dostać, trzeba pokonać 87 stopni). Można stąd podziwiać panoramę od Gór Orlickich poprzez Jesioniki po Českomoravską vrchovinę i Góry Żelazne. Przy dobrej pogodzie można również dostrzec Karkonosze ze Śnieżką i Beskidy.

     Na szczyt można dojechać samochodem, ale znacznie przyjemniej dostać się tutaj szlakami turystycznymi z miejscowości Cotkytle (zielony i czerwony) lub Strážá (czerwony). Wieża jest własnością prywatną, otwarta w lipcu i sierpniu codziennie oprócz poniedziałków w godz. 9:00-19:00, od września do listopada w weekendy w godzinach 10:00-19:00.

Vrch Val

     Trzy kilometry na południowy wschód od Králik wznosi się Val (789 m), a na nim wieża widokowa (nad miejscowością Dolní Hedeč). 34-metrowa wieża telekomunikacyjna została postawiona w 2003 roku, częściowo jest udostępniona turystom, można po 123 stopniach dostać się na umieszczoną na wysokości 22 metrów platformę widokową, skąd rozpościera się widok na Góry Orlickie, Masyw Śnieżnika, Jesioniki, a z pojedynczych elementów panoramy warto wspomnieć o Suchym vrchu, Jeřábie i niedalekim klasztorze na Mariánskim kopcu. Ciekawostką jest, że jest to kopia wieży widokowej na Ruprechtickim špičáku w Górach Jaworowych.

     Do wieży prowadzi asfaltowa droga, ale dostępna tylko dla pieszych i rowerzystów, samochód należy pozostawić na parkingu przy klasztorze, skąd w 10 minut można dojść na miejsce. Czynna jest przez cały rok, wstęp wolny, na własną odpowiedzialność.

Suchý vrch

     W województwie pardubickim tylko jedna wieża może szczycić się mianem betonowej – jest to wieża na Suchym vrchu (975 m). Została zbudowana w latach 1931-32 na najwyższym szczycie Bukovohorskiej hornatiny. 33-metrowa wieża postawiona została jako wieża wodna, ale z przeznaczeniem także na cele turystyczne. Charakterystyczny kształt grzyba zyskała podczas przebudowy w latach 80-tych XX wieku. Po 130 stopniach można dostać się na platformę widokową, położoną na wysokości 22 metrów. Rozciąga się z niej panorama na Góry Sowie, Masyw Śnieżnika, widoczna jest niedaleka wieża widokowa na Lázku, a także Bukova hora. Przy dobrej pogodzie można zobaczyć Karkonosze.

     Do wieży i znajdującego się w niej bufetu można dojechać samochodem z Červenovodskiego sedla, prowadzą do niej także szlaki turystyczne z Lichkova (przez twierdzę Boudę), czy z Jablonnego nad Orlicą. Wieża czynna jest od czerwca do sierpnia codziennie od 9:00 do 18:00, poza sezonem w weekendy, w godz. 10:00-17:00.

Tyršova rozhledna „Rozálka”

     Na zachodnim skraju Žamberka, na Kapelskim vrchu, wyrosła w 1932 roku drewniana wieża na kamiennej podmurówce, znana pod imieniem „Rozalka”. 20-metrowa wieża ma dwie platformy widokowe, położone na wysokości 16 m i druga tuż pod dachem. Do pierwszej platformy prowadzą 62 drewniane stopnie, do drugiej kolejnych 16, już znacznie stromszych. Z wieży rozpościera się widok na Góry Orlickie, Masyw Śnieżnika, Bukovą horę i Suchy vrch, a przy ładnej pogodzie widać i Karkonosze.

     Wieża jest dostępna autem (prowadzi do niej droga od szosy do Dlouhoňovi), a także szlakiem miejskim (od centrum to zaledwie 10-15 minut marszu). Wieża czynna jest od maja do 15 czerwca i od 15 września do końca października, w weekendy, w godz. 10:00-17:00, a od 15 czerwca do 15 września codziennie w godz. 10:00-17:00.

Toulovcova rozhledna

     Niedaleko Litomyśla przy szosie między wsiami Budislav i Jarošov, w lutym 2002 roku oddana do użytku została na Jarošovskim kopcu jedna z trzech istniejących dzisiaj wież w regionie Toulovcovych Maštalí. Dwupiętrowa wieża Toulcova jest wysoka na 16 metrów, a platforma widokowa znajduje się na 12 m ponad gruntem. Wiedzie na nią 60 stopni i ich pokonanie daje możność oglądania panoramy kraju Maštali, a przy dobrej widoczności także Karkonoszy, Gór Orlickich, Masywu Śnieżnika i Jesioników.

     Wieża znajduje się w pobliżu drogi z Budislava do Jarošova. Czynna jest w kwietniu i wrzesniu w weekendy, w godz. 10:00-16:00; w maju i czerwcu codziennie oprócz poniedziałków w godz. 10:00-16:00; w lipcu i w sierpniu codziennie oprócz poniedziałków w godz. 10:00-17:00.

Terezka

     W kwietniu 2004 roku rozpoczęto stawianie drugiej wieży widokowej w mikroregionie Toulcovy Maštale i 21 sierpnia tego samego roku wieża została otwarta dla publiczności. Drewniano-stalowa wieża jest o 10 metrów wyższa od wieży Toulovcovej (najwyższa platforma widokowa znajduje się na wysokości 25 m, sama wieża jest o trzy metry wyższa). Panorama obejmuje nie tylko malownicze krajobrazy najbliższych okolic, ale również Góry Orlickie, Českomoravską vrchovinę i Góry Żelazne.

     Wieża stoi na skraju wsi Paseky, przy drodze z Prosečy do Borovej u Poličky. Otwarta jest w kwietniu, maju, czerwcu, wrześniu i październiku codziennie w godz. 10:00-12:00 i 13:00-16:00; w lipcu i sierpniu codziennie w godz. 10:00-12:00 i 13:00-17:00.

Borůvka

     Borůvka jest trzecią drewnianą wieżą widokową (z metalowymi schodami i platformą widokową) postawioną w mikroregionie Toulcovy Maštale. Znajduje się na południowy zachód od wsi Hluboká. Swoje życie rozpoczęła 4 czerwca 2005 roku. Ma ciekawą konstrukcję z pochylonych drewnianych bali, pomiędzy którymi wiją się schody (ponad 70 stopni) na położoną na wysokości 15 metrów platformę (cała wieża ma 18,5 m). Pięknie prezentuje się z niej region Maštalí, a także Skuteč, Chrudim, Pardubice, Góry Orlickie, Českomoravska vrchovina i Góry Żelazne. Podczas dobrej pogody i widoczności można dostrzec charakterystyczną sylwetkę Pradziada w Jesionikach oraz Karkonosze.

     Wieża stoi przy drodze z Hlubokiej do Perálca. Otwarta jest w kwietniu w weekendy w godz. 10:00-12:00 i 13:00-16:00; w maju, czerwcu i wrześniu codziennie oprócz poniedziałków w tych samych godzinach; w lipcu i sierpniu codziennie oprócz poniedziałków w godz. 10:00-12:00 i 13:00-17:00.

Wieża na Zuberskim kopcu

     Na początku 2004 roku, na Zuberkim kopcu (610 m) postawiona została wieża telekomunikacyjna, której część została udostępniona 1 czerwca tego roku jako widokowa. Wysoka na 55 metrów wieża (platforma widokowa znajduje się na wysokości 38 m) ma konstrukcję metalową, u dołu obłożoną drewnem, co nadaje jej charakterystycznego wyglądu. Wieża jest wyraźną dominantą Gór Żelaznych, które prezentują się z niej całkiem okazale. Przy dobrej pogodzie można również zobaczyć Karkonosze, Góry Orlickie oraz Českomoravską vrchovinę.

     Do wieży można dotrzeć samochodem drogą z Trhovej Kamenicy w kierunku wsi Hluboká. Przyjemniej jednak zielonym szlakiem z centrum Trhovej Kamenicy. Czynna jest w maju, czerwcu i wrześniu w weekwndy w godz. 10:00-12:00 i 13:00-16:00; w lipcu i sierpniu codziennie oprócz poniedziałków w godz. 10:00-12:00 i 13:00-17:00.

Boika

     Wieża jest najmłodszą w województwie pardubickim. Znajduje się pod szczytem Planiny, przy szlaku turystycznym i rowerowym, które są częścią ścieżki dydaktycznej prezentującej celtyckie osadnictwo w rejonie Nasavrk. Konstrukcja ma 14,5 m wysokości, na platformę widokową położoną na wysokości 11 metrów prowadzą 32 stopnie. Można stąd zobaczyć Karkonosze, Góry Orlickie, Masyw Śnieżnika, Jesioniki, ale także Chrudim, Pardubice i Kuňeticką horę i Hradec Králove.

     Wieża znajduje się 2,5 km od Navrsk, można do niej dotrzeć także samochodem z drogi łączęcej Hodonín z Česką Lhoticą. Wstęp na wieżę jest wolny, dostępna jest przez cały rok, wstęp na własną odpowiedzialność.

Barborka