10 lat Ośrodka Pamięć i Przyszłość
Centrum Historii Zajezdnia. Fot. Waldemar Brygier / NaszeSudety
Ośrodek "Pamięć i Przyszłość" powstał 10 lat temu – 11 marca 2007 roku. Głównym celem tej inicjatywy było promowanie dorobku historycznego i kulturowego stworzonego przez Polaków po drugiej wojnie światowej na ziemiach, które znalazły się wówczas w granicach Polski. Zanim Ośrodek pozyskał stałą siedzibę, już rozpoczął zbieranie świadectw. Wywiady z osobami, które przybyły na Dolny Śląsk po wojnie, uczestnikami ważnych wydarzeń jak antykomunistyczne podziemie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych zostały utrwalone w zapisie video lub audio.
W ten sposób dokumentowany jest fascynujący proces kształtowania się społeczności Dolnoślązaków - ludzi, którzy przybyli tu z różnych stron II Rzeczpospolitej i z zagranicy. Przywieźli tu swoje obyczaje i tradycję, które składają się na bogactwo tradycji. Dziś nikt nie ma wątpliwości, że wrocławianie i Dolnoślązacy są inni niż na przykład Wielkopolanie czy mieszkańcy Małopolski – mają poczucie własnej wartości i wyraźnie ukształtowaną tożsamość.
W październiku 2007 roku zorganizowano słynną „wystawę na torach”, czyli „Pociąg do historii”. Wystawa zlokalizowaną w kilku wagonach odwiedziła około 50 miejscowości. Ekspozycję na torach zwiedziło blisko 75 tysięcy osób. W roku 2010 Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” zorganizował wystawę „Solidarny Wrocław”, którą w ciągu trzech miesięcy wystawę zwiedziło 52 tysiące osób. W ciągu 10 lat Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” przygotował 69 wystaw, 12 gier miejskich, 11 konkursów, 64 wydawnictwa, 22 projekty dokumentacyjno-badawcze, zebrał około 1000 relacji Świadków Historii, zorganizował 39 konferencji i debat, 4 festiwale, zrealizował 15 filmów, 6 projektów multimedialnych, 14 projektów artystycznych i 8 wydarzeń rocznicowych.
Największym osiągnięciem Ośrodka jest budowa Centrum Historii Zajezdnia w miejscu historycznej zajezdni autobusowej, w której 26 sierpnia 1980 roku narodziła się wrocławska „Solidarność”, gdy Tomasz Surowiec kierowca MPK zablokował bramę zakładu autobusem Jelcz, tzw. „ogórkiem”. Na 1980 metrach kwadratowych przestrzeni wystawienniczej Ośrodek zrealizował wystawę o dziejach miasta i regionu od roku 1945 do dziś. Oprócz stałej wystawy, można oglądać czasowe ekspozycje dotyczące najnowszej historii miasta i Dolnego Śląska, odbywają się tam publiczne debaty, inicjowane i prowadzone są projekty badawcze, stypendialne, prowadzona jest intensywna działalność wydawnicza. Gromadzone są i opracowywane dokumenty, pamiątki i świadectwa dziedzictwa historycznego, materialnego i duchowego regionu.