Adwent z tradycjami wpisanymi na listę UNESCO
Okres adwentu we wschodnich Czechach ma swój wyjątkowy urok – to czas wyciszenia, powrotu do tradycji i radości ze wspólnie spędzonych chwil z rodziną i przyjaciółmi. W regionie, gdzie historia przeplata się z żywymi zwyczajami, można przeżyć prawdziwą świąteczną atmosferę w miejscach należących do najcenniejszych skarbów czeskiego dziedzictwa kulturowego. Zaledwie kilkadziesiąt kilometrów od Pardubic czy Litomyšla znajduje się Muzeum w Przyrodzie Vysočina, które chroni tradycje wiejskiego życia i ludowego budownictwa.
Boże Narodzenie na Veselém Kopci – powrót do czasów naszych prababek
Jednym z najczęściej odwiedzanych miejsc jest Veselý Kopec – wyjątkowa ekspozycja architektury ludowej i życia mieszkańców wsi. W urokliwej dolinie regionu Hlinecko stoi tu kilkadziesiąt oryginalnych drewnianych chałup i budynków gospodarczych z XIX i XX wieku. Znajdziemy tu młyn z warzelnią powideł, tartak, olejarnię, stępę do wyprawiania skóry i inne obiekty przypominające czasy, gdy głównym źródłem energii była siła płynącej wody. Do najcenniejszych zabytków należy czternastoboczna stodoła z Sádku koło Polički, wzniesiona już w 1684 roku.
Co roku odbywa się tu popularne wydarzenie Boże Narodzenie na Veselém Kopci (29 listopada – 7 grudnia 2025), które przybliża zwiedzającym, jak nasi przodkowie przeżywali adwent sto, czy dwieście lat temu. W poszczególnych chałupach ożywają dawne zwyczaje, zapach pieczonych ciasteczek i trzask ognia w piecu. Można zobaczyć tradycyjne ozdoby, szopki, pieczywo obrzędowe oraz pokazy dawnych rzemiosł – wyrób pierniczków, dmuchanych ozdób, słomianych gwiazd czy koralikowych dekoracji. W weekendy w całym skansenie rozbrzmiewają ludowe kolędy, a odwiedzający mogą dołączyć do wspólnego śpiewu. Atmosfera świąt na Veselém Kopci jest autentyczna, spokojna i niezwykle ludzka – jak podróż do dzieciństwa.
Betlém w Hlinsku – miejsce, gdzie ożywa dziedzictwo UNESCO
Niedaleko Veselého Kopce znajduje się rezerwat architektury ludowej Betlém w Hlinsku – malownicza dzielnica z drewnianymi domkami położona na prawym brzegu rzeki Chrudimki. Domki te od połowy XVIII wieku budowali drobni rzemieślnicy – garncarze, tkacze, szewcy, producenci zabawek czy krawcy. Na mapie katastralnej z 1839 roku widać oryginalny układ zabudowy, w którym domy stały bardzo blisko siebie, bez ogródków, z niewielkimi podwórkami.
Dzięki wysiłkom konserwatorów i lokalnych pasjonatów udało się część Betlému uratować. Dziś można tu zwiedzić autentyczne warsztaty i mieszkania tkacza, zabawkarskiego rzemieślnika, pilnika czy robotnika fabrycznego. W jednym z domków znajduje się unikalna ekspozycja – Wiejskie obchody i maski zapustne z regionu Hlinecko, tradycja wpisana w 2010 roku na Listę niematerialnego dziedzictwa ludzkości UNESCO. Wystawa przedstawia nie tylko maski i stroje zapustne, ale również atmosferę zimowych obchodów, które do dziś odbywają się w okolicznych wsiach. Zwiedzający mogą zobaczyć fotografie, film dokumentalny oraz oryginalne maski – od charakterystycznych laufrów po niedźwiedzie i konika. Zapusty na Hlinecku to żywa tradycja przekazywana z pokolenia na pokolenie, a dzięki wpisowi na listę UNESCO zyskała światowe uznanie.
Region żywych tradycji
Veselý Kopec i Betlém w Hlinsku to miejsca, w których tradycje nie tylko są zachowywane, ale również wciąż żyją. Adwentowe wydarzenia łączą historię ze współczesnością i przypominają, że zwyczaje ludowe są częścią naszej kulturowej tożsamości. W zimowym czasie, gdy krajobraz pokrywa śnieg, a w chałupach trzaska ogień, tutejsza wieś ożywa w całej swej krasie – z muzyką, rzemiosłem, śmiechem i ludzką serdecznością. Adwent we wschodnich Czechach to nie tylko powrót do korzeni, ale także przypomnienie, że żywe tradycje UNESCO istnieją nie tylko na papierze, lecz w sercach ludzi, którzy wciąż z miłością przekazują je dalej.
Więcej na: www.nmvp.cz/vysocina