Broumovski urbarz Hessela

2015-03-15

     Dobra klasztoru w Broumovie należały do najlepiej w Sudetach zarządzanych majątków kościelnych. O rozległości klasztornych włości i bogactwie zakonników świadczy napisany w XVII wieku urbarz, zawierający spis majątku oraz powinności, jakie mieli mieszkający na terenie klasztornych posiadłości poddani. Jego twórcą był Johann Georg Adalbert Hessel (1630-1695), ówczesny zarządca klasztornego majątku. Nieco pewnie z przesadą, ale czasami dzieło to nazywa się jednym z najważniejszych w archiwistyce i porównuje się z Mostem Karola i znaczeniem, jakie ma on w architekturze. Niemniej jednak, urbarz został uznany za zabytek.

     O wyjątkowości broumovskiego urbarza decyduje nie tylko dokładny opis posiadłości, ale także wyjątkowe ilustracje, na których przedstawiono wszystko, co było ważne w gospodarce klasztornej, a więc m.in. budynki, drogi, stawy rybne, pola uprawne i ogrody. Oprócz tego znajdziemy w nim wizerunki poszczególnych wsi, ale również panoramiczne przedstawienia okolic, z górami w tle. Rysunki Hessela ubarwione są postaciami ludzi pracujących na polu, jadących drogą, pracujących w tartaku czy w lesie. Niedaleko Broumova zobaczymy też pułapkę na wilki.

     Równie ciekawy jest opis sporów granicznych z sąsiadami, informacja o ostatnim zabitym w Temnym rokli w 1660 roku niedźwiedziu, czy o pożarze lasu ponad wsią Heřmánkovice. Nie brakuje też ludowych podań, np. o skarbie na Szczelińcu Wielkim, którego pilnuje wielki pies na łańcuchu, a także ciekawostek, jak ta o bagnisku koło Březovej, które w nocy świeci (fosforyzuje).

     Książka poświęcona urbarzowi Hessela ukazała się właśnie drukiem. Znajduje się w niej przetłumaczony z niemieckiego na język czeski oryginalny tekst, reprodukcje rysunków i panoram, a także komentarz n.t. zawartych w urbarzu informacji.

Waldemar Brygier – NaszeSudety.pl
CMS by Quick.Cms| Projekt: StudioStrona.pl