Budowle sakralne w Broumovie
Broumov to jedno z najciekawszych, przygranicznych miast w Republice Czeskiej, przyciągające w sezonie licznych turystów. Położony jest w Kotlinie Broumovskiej otoczonej od północy i północnego‑wschodu przez Javoří hory (Góry Suche), a od południowego‑zachodu przez Broumovskie stěny. Miasto liczy nieco ponad 7 000 mieszkańców i jest centrum administracyjnym, gospodarczym, kulturalnym oraz komunikacyjnym regionu. Najczęściej turyści przyjeżdzają tu dla pięknie odrestaurowanego klasztoru z jego niezwykłym kościołem św. Wojciecha, ale warto wiedzieć, że i pozostałe kościoły Broumova są godne polecenia i bliższego poznania...
* * *
Niewątpliwie zespół klasztorny przyćmiewa swym przepychem inne zabytki sakralne Broumova ale warto również zwiedzić parafialny kościół śś. Piotra i Pawła, umiejscowiony na zachód od rynku, przy dawnej linii murów obronnych. Pierwsza murowana świątynia stanęła w tym miejscu w połowie XIII w., a jej pozostałościami są dolne partie murów prezbiterium i nawy oraz sklepienie w przyziemiu wieży. Kościół spłonął w 1452 r., ale kilka lat później został odbudowany. Kolejna poważna ingerencja w bryłę świątyni miała miejsce w latach 1679–82 za rządów opata Tomasza Sartoriusa, kiedy to przebudowano ją we wczesnobarokowym stylu. W tym czasie boczne nawy zamieniono na kaplice, dodając ponad nimi dwie kondygnacje empor. Dwie kolejne kaplice przylegają do prezbiterium — są one poświęcone św. Antoniemu Padewskiemu (od północy) i Trójcy Świętej (od południa). Większa część wystroju i wyposażenia pochodzi z okresu po pożarze, jaki strawił kościół w 1757 r. Kroniki podają, że ogień był tak wielki iż zdołał roztopić dzwony na kościelnej wieży.
Kościół ma 44 m długości, 24 m szerokości i kryje w swym wnętrzu kilka ciekawych elementów. Po wejściu do środka uwagę zwraca potężny ołtarz główny, architektoniczne dzieło... mistrza pędzla, J. Hagera. Po bliższym przyjrzeniu okazuje się, że wszystko jest malarską iluzją, a sam ołtarz jest niewielkich rozmiarów. Znajduje się w nim gotycka figurka Madonny z ok. 1360–70 r. Godne uwagi są też ołtarze boczne stojące w prezbiterium (poświęcone św. Janowi Nepomucenowi i Najświętszej Marii Pannie) oraz ołtarze w przylegających do prezbiterium kaplicach (w północnej ołtarz z dziełem mistrzów weneckich — obrazem św. Antoniego Padewskiego w szklanej ramie, w południowej — ołtarz z obrazem Trójcy Świętej). Do wyposażenia kościoła, na które warto zwrócić uwagę, należą także: ambona ozdobiona m.in. rzeźbami śś. Piotra i Pawła, chrzcielnica, organy i obrazy Drogi Krzyżowej — wszystkie z okresu baroku.
Fot. rimoraj a / mapy.com
Barokowy kościół św. Wacława stoi na miejscu drewnianej świątyni, którą w 1613 r. postawili ewangelicy. W 1618 r. została ona zamknięta z polecenia opata broumovskiego, a potem zburzona. Aby zatrzeć protestanckie tradycje tego miejsca, w 1676 r. postawiono drewniany kościół katolicki a w 1729 r. obecną budowlę projektu Kiliana Ignacego Dientzenhofera. W 1788 r. w kościół trafił piorun i jeszcze tego samego roku został on zamknięty. Ponowne poświęcenie miało miejsce prawie 100 lat później. Po II wojnie światowej kościół służył za magazyn, co doprowadziło do wielu zniszczeń. We wnętrzu zachowały się freski Antoniego Feliksa Schefflera: nad nawą Święty Wacław, a nad prezbiterium Triumf Jezusa. Nad głównym ołtarzem znajduje się obraz Wilhelma Kandlera z postaciami patrona kościoła i św. Jana Nepomucena, a w tle katedra św. Wita w Pradze, jeszcze przed XIXwieczną przebudową.
Na południe od centrum miasta znajduje się drewniany kościół NMP, stojący na miejscu pierwotnej osady (przeniesionej później wyżej, w rejon obecnego rynku). Świątynia uważana jest za najstarszą budowlę drewnianą w Czechach. Wewnątrz znajduje się skromne wyposażenie, ale niezwykle cenny pod względem historycznym jest malowany strop. Nie przedstawia może większej wartości artystycznej, lecz jest jednym z nielicznych zachowanych przykładów popularnej w średniowieczu sztuki zdobienia ścian za pomocą szablonów. Znajduje się tutaj blisko 60 motywów: roślinnych, literowych, zwierzęcych i geometrycznych. Oprócz tego warto zwrócić uwagę na późnobarokowy ołtarz z rzeźbami św. Anny, a także na dwa ołtarze boczne poświęcone śś. Józefowi i Janowi Nepomucenowi. Cenniejsze wyposażenie, w tym późnogotycka figura Madonny oraz obraz wotywny z najstarszym wizerunkiem Broumova, w obawie przed kradzieżą zostało przeniesione do kościoła klasztornego.
Fot. Jarpohunek / mapy.com
Przy ul. U Dolnej brány stoi kościół św. Ducha — barokowa świątynia postawiona w 1689 r. poza murami miasta jako kościół szpitalny. Tradycje sakralnego budownictwa w tym miejscu sięgają początków XV w., bowiem z 1407 r. pochodzi wzmianka o stojącej tutaj świątyni, spalonej w 1421 r. przez husytów. Obecny kształt kościoła pochodzi z okresu przebudowy, jakiej dokonano w 1735 r. Sklepione kolebkowo wnętrze kryje skromne XVIII-wieczne (rokokowa ambona, rzeźba św. Jana Nepomucena) i XIX‑wieczne wyposażenie. Przylegające do kościoła budynki to dawny szpital.