Josefová - zanikła osada szklarzy w Jesionikach

 

     Osada Josefová została wraz z hutą szkła założona w 1732 roku, przez właściciela  państwa Kolštejn, księcia Josefa Jana Adama z Lichtenštejna. 15 lat później została przemianowana na Novą Josefovą (Neu Josephtal). Dzięki swemu położeniu, osada była dosłownie stworzona do założenia w niej huty szkła. Na miejscu znajdowały się lub były wyrabiane wszystkie składniki potrzebne do produkcji szkła – piasek, krzemień, potaż i oczywiście wielkie ilości drewna.

Josefová na mapie z XVIII w., źródło: delnickekolonie.cz

     Osadę tworzyły zabudowania huty szkła, domy mieszkalne, zabudowania gospodarcze, gospoda, później powstał jeszcze młyn, a pod koniec XIX wieku szkoła z mieszkaniem dla nauczyciela. Domy w większości były drewniane, posadowione na kamiennych podmurówkach. Mieszkańcy osady pracowali w hucie, a po jej zamknięciu w końcu XVIII wieku jako pracownicy leśni lub obsługa specjalnej kolei leśnej, służącej do zwozu drewna z gór.

     Największą liczbę mieszkańców zanotowano w 1868 roku – żyło tutaj wówczas 131 osób. W pierwszej połowie XX wieku, w 20 domach żyło 90 mieszkańców, przeważnie pochodzenia niemieckiego. Po 1945 roku większość mieszkańców została wysiedlona i w osadzie pozostali tylko nieliczni jej mieszkańcy. Domy powoli niszczały, popadały w ruinę i ich pozostałości w 1960 roku zostały wysadzone w powietrze przez armię czechosłowacką. Podobny los spotkał też wiele innych osad w regionie.

     Z dawnej osady zachował się jeden obiekt – leśniczówka ze stodołą. Zachowała się też droga prowadząca przez wieś, kamienny mostek, marmurowy krzyż, murowana kapliczka oraz pozostałości piwnic niektórych domów.

Josefová, widok ogólny, źródło: delnickekolonie.cz

Ciekawostki

     Założona w 1732 roku huta szkła w Josefovej dobrze prosperowała przez 58 lat. Jej piec definitywnie został wygaszony 31 lipca 1790 roku.

     Huta wyrabiała przede wszystkim szkło użytkowe dla gospodarstw domowych, ale i dla fabryk – dzbanki, szklanki, lustra oraz szkło stołowe. Wśród najbardziej znanych odbiorców należeli Lichtenštejnowie, którzy swe główne włości mieli na Morawach. Produkowano tu również butelki na Ondraškovską kyselkę oraz ozdobne butelki na rosolkę.

     Rosolka to był jeden z najpopularniejszych likierów w całej Europie w XVIII i XIX stuleciu, pochodzący z Włoch. W Jesionikach, likier o podobnym smaku nazywano „napojem czeskich budzicieli narodowych”. Jego podstawowym składnikiem była mięsożerna roślina rosiczka okrągłolistna. Jednak szybko stała się rośliną zagrożoną wyginięciem i dzisiaj jest pod ochroną.

Tekst pochodzi z aplikacji "Bylo? Nebylo?"