Oryginalna architektura Dušana Jurkoviča

     Słowacki architekt Dušan Jurkovič (1868–1947) w swoim stylu łączył tradycję ludową z wykorzystaniem drewna, mozaiki i ceramiki. Jego secesyjne podejście jest pełne wyrazistych kolorów i dekoracyjności. Wszystko łączył z nowoczesnymi elementami architektonicznymi. Jego dzieła niosą tak oryginalny podpis, że słusznie zalicza się go do najważniejszych przedstawicieli architektury przełomu XIX i XX wieku. Jego dzieła można znaleźć nie tylko w Czechach i na Słowacji, ale także w Polsce, gdzie odpowiadał za projektowanie cmentarzy na terenie Galicji. Jednym z najważniejszych jest cmentarz nr 51 – Rotunda. Duża część jego projektów znajduje się na Morawach Wschodnich, gdzie był silnie pod wpływem architektury ludowej regionu Valašska. Wyruszmy śladami miast i miejsc, w których możemy podziwiać te zachwycające dzieła.

Luhačovice - Dom Jurkoviča
     W 1902 roku przeprowadził podstawową przebudowę domu Jana z XVIII wieku i uzdrowisk mineralnych. Te dwie stare budowle połączył w jedną całość, a dodatkowo dobudował piętro i poddasze. Dom jest z zewnątrz bogato zdobiony malowidłami, dlatego często nazywano go „baśnią”. Obecnie pełni funkcję hotelu, znajdziemy tu restaurację, basen i sauny. Podczas kąpieli w wodach węglanowych można zanurzyć się w „złotych wannach”.

Chaloupka
     Były dom kuchenny, położony na zboczu nad rynkiem, Jurkovič przerobił w 1902 roku na willę mieszkalną. Ponownie połączył parter z drewnianą nadbudową z balkonami. Patrząc na dach, widać wpływ architektury karpackiej. Obiekt służy do zakwaterowania gości.

Jestřabí
     Nowo wybudowany budynek w 1903 roku. Wolnostojąca willa, która zapewnia zakwaterowanie gościom uzdrowiska. Jeśli przyjrzymy się dokładniej, po bokach willi widać blok z poprzecznie rozwiniętymi skrzydłami po bokach w regularnym kształcie.

Pawilon muzyczny
     Altana muzyczna wygląda, jakby stała na „kurzej nodze”. Została wybudowana do występów orkiestry uzdrowiskowej. Znajduje się w pobliżu willi Jestřabí.

Zakład wodoleczniczy
     W 1909 roku przebudowany z młyna Jestřabskiego. Przy przebudowie nie ingerowano głębiej w istotę istniejącej budowli (posiadała kamienny parter i piętro z suszonych cegieł), jednak piętro podniesiono konstrukcją szkieletową i ujednolicono dach.

Łaźnie słoneczne
     Obiekt Łaźni Słonecznych z 1903 roku składał się z budynku wejściowego i otwartych kabin z białymi płóciennymi zasłonami położonymi po bokach basenu. Na tarasach goście mogli odpoczywać na drewnianych leżakach. Do sportowego wykorzystania służyło boisko do siatkówki, ping-ponga, sprzęt gimnastyczny i karuzele dla dzieci. Dziś basen nie pełni już swojej funkcji, odbywają się tam wydarzenia kulturalne. Zwiedzający mogą obejrzeć główny budynek, gdzie znajduje się mała ekspozycja poświęcona życiu kompozytora Leoša Janáčka. Przestrzenie zewnętrzne dawnego basenu są ogólnodostępne.

Willa Valaška
     Wybudowana w 1907 roku dla budowniczego Nováka. Ma rozległą centralną halę ze schodami. Obecnie została odnowiona i pełni funkcję obiektu noclegowego.

Willa Vlastimila
     W latach 1904–1905 przebywał tutaj kompozytor Leoš Janáček, który komponował tu operę „Osud”.

Droga Krzyżowa na Świętym Hostýnie nad Bystřicą pod Hostýnem
     Pod koniec XIX wieku na wzgórze Świętego Hostýna przybywało coraz więcej pielgrzymów, dlatego miejscowa parafia zdecydowała się zbudować nową Drogę Krzyżową. Projekt został powierzony malarzowi z Bystřicy, Žůrkowi. Jego dzieło nie spodobało się parafii, dlatego poproszono Dušana Jurkoviča o nowy projekt.

     W 1904 roku powstały pierwsze projekty nowej Drogi Krzyżowej. Poszczególne stacje zostały zbudowane w duchu valašskiej architektury, uzupełnione motywami morawskiego i słowackiego folkloru. Każda z 13 stacji jest oryginalna. Połączenie drewna i ceramicznych mozaik Jano Köhlera tworzy osobisty charakter osadzony w lesie na wzgórzu. 14. stacja to rotunda, będąca wspólną stacją dla obu Dróg Krzyżowych.

Pustevny
     Pustevny leżą na wysokości 1018 m n.p.m., między górami Radhošť a Tanečnice. Nazwa Pustevny pochodzi od pustelników, którzy żyli w tym rejonie, szukając miejsc oddalonych od cywilizacji. Ostatni z nich zmarł w 1874 roku.
Bardzo odwiedzanym celem są dwie chaty w Pustevnach. Jurkovič zaprojektował je w duchu ludowej secesji z elementami valašskimi. Obie chaty zostały uroczyście otwarte w 1899 roku. W chacie Libušín można skosztować kuchni valašskiej, a chata Maměnka oferuje od swojego otwarcia noclegi.

Wieża widokowa w Rožnovie pod Radhoštěm
     Na wieżę udacie się na wzgórze Karla w rejonie Valašskiego Muzeum w Przyrodzie w Rožnovie pod Radhoštěm. Architekt Dušan Jurkovič zaprojektował wieżę już w 1896 roku, jednak budowa nie została zrealizowana. Realizację przejął architekt Antonín Závada, który dostosował projekt do współczesnych wymogów bezpieczeństwa. Otwarcie wieży miało miejsce po 116 latach od projektu Jurkoviča.

 

Więcej informacji na: www.vychodni-morava.cz