Pochód Królów – atrakcja z listy UNESCO

     Dokładnie nie wiadomo, kiedy narodziła się tradycja Pochodu Królów (Jízda králů). Teorii jest sporo, jedna z nich mówi na przykład o upamiętnieniu ucieczki pokonanego króla Węgier, Macieja Korwina, który w kobiecym przebraniu próbował uciec przez Morawy, inna wiąże kolorową paradę z pogańskimi ceremoniami związanymi z przejściem młodego chłopca w dorosłe życie mężczyzny. Jaka by jednak nie była geneza, jest to wydarzenie, które co roku do morawskiego Vlčnova, pod koniec maja przyciąga setki turystów.

     Hýlom, hýlom! Słowa te rozbrzmiewają co chwila podczas pochodu, który otwiera młody Król z białą różą w ustach, symbolem niewinności, ale i tajemnicy. Jest naprawdę młody, bo zazwyczaj ma 10-11 lat, przystrojony w kolorowy strój, jedzie na barwnie udekorowanym koniu. Towarzyszą mu legruti, towarzysze pochodu, w równie kolorowych strojach, którzy zabawiają publiczność dowcipnymi przyśpiewkami, często osobistymi, zachęcając ich tym samym do składania darów dla króla.

     W 2025 roku Królem został jedenastoletni František Dacík, który pod koniec tego roku przekaże władzę kolejnemu Królowi. Śmiało można powiedzieć, że chłopiec kontynuuje rodzinne tradycje, bowiem jego ojciec Marek także był Królem (w 1966 roku), a wcześniej i dziadek Josef (w 1950 roku). Podczas parady towarzyszyli mu chłopcy z rocznika 2007, którzy tym samym opuszczali czas młodzieńczy i stawali się mężczyznami (rocznik 2007 kończył w 2025 roku osiemnaście lat).

Joža Uprka: "Pochód Królów" (1897), Galeria Morawska, Brno

*     *     *

     Nie zawsze jednak było tak pięknie i kolorowo. Z tradycją pochodów związany dawniej był też zwyczaj próby porwania króla przez konkurentów np. z sąsiedniej wsi. Gdy już do tego doszło, rodzina musiała wykupić swego króla, co związane było z kosztami, ale przede wszystkim ze wstydem dla całej społeczności. Czasem na polach za wsią spotykały się grupy z różnych wsi i dochodziło do bitwy, nie zawsze dobrze się kończącej.

     Tu warto wspomnieć o wydarzeniach, jakie miały miejsce 31 maja 1819 roku w okolicach Přerova. Na pastwiskach wsi Lověšice (dzisiaj część Přerova) spotkali się wówczas czterej królowe (pozostali byli ze wsi: Horní Moštěnice, Bochoř oraz Šířava) ze swymi kompanami. Górę wzięły pielęgnowane w głowach animozje i uczestnicy spotkania podzielili się na mniej więcej dwie równe grupy. Z obu stron pojawiły się żądania poddania i oddania w niewolę królów przeciwników, ale oczywiście nikt nie zamierzał tego zrobić i doszło do starcia. W ruch poszły kije, pałki, noże, szable, a niektóre źródła podają, że użyto nawet starej broni. Z 80 osób, które brały udział w starciu, osiem poległo w samej „bitwie”, pięciu kolejnych zmarło później od odniesionych ran, a 40 innych zostało rannych.

     Opisane wydarzenia nazywane są w literaturze „Bitwą Czterech Króli”. Czy jednak wydarzyły się naprawdę? Podobne starcia na pewno mogły mieć miejsce, ale czy na taką skalę? Wątpi w to między innymi historyk Jiří Lapačék (autor ciekawej książki „Hanácký pitaval II”), bowiem pierwszy opis tej historii znalazł w czasopiśmie „Národní politica” dopiero pod rokiem1892, a więc kilkadziesiąt lat po opisanych, dramatycznych wydarzeniach. Nie znalazł też żadnych wzmianek o tak dużej liczbie zgonów młodych mężczyzn w okolicach Zielonych Świątek w księgach parafialnych wspomnianych czterech miejscowości.

Fragment pocztówki z 1901 roku, aukro.cz

*     *     *

     Pochody Królów wpisane zostały w 2011 roku na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO, stając się dzisiaj lubianą nie tylko wśród mieszkańców, ale również turystów imprezą folklorystyczną. Odbywają się w kilku miejscach regionu Slovacko, czasem co kilka lat, a w przypadku Vlčnova co roku, w ostatni weekend maja. W tym roku będzie to miało miejsce w dniach 30-31 maja 2026 roku.

Waldemar Brygier - NaszeSudety