Skansen górnictwa złota w Zlatych Horach
Leżące w Górach Opawskich Zlaté Hory znane są ze swej górniczej przeszłości. Wznoszący się nad miastem masyw Příčnego vrchu wręcz pocięty jest siecią licznych sztolni, w których od średniowiecza wydobywano złoto. Cenny kruszec wypłukiwano też z osadów naniesionych przez wody górskich potoków. W dolinie jednego z nich, Olešnicy, nazwanej „doliną zagubionych sztolni" (údolí ztracených štol), o tej górniczej przeszłości przypomina dziś ścieżka dydaktyczna oraz skansen górnictwa złota.
Skansen obejmuje repliki dwóch XIV-wiecznych obiektów technicznych oraz osady górniczej. Najwyżej położone są tzw. zlatorudné mlýny z kołami wodnymi napędzającymi stępy do rozkruszania i młyn do mielenia rozkruszonej złotonośnej rudy. Koła poruszane są wodą doprowadzoną dziełem średniowiecznej hydrotechniki - wykopanym w zboczu doliny kanałem zwanym niegdyś Złotą Wodą, przechwytującym część wód Olešnicy. Początkowo miał ok. 2 km długości i służył do wypłukiwania lżejszych frakcji z wydobywanego ze zbocza doliny materiału skalnego, ale później przedłużono go na wschód, do Černego potoku w południowej części Zlatých Hor. Po drodze zasilał wodą tartak, młyn zbożowy i młyn papierniczy. Można zajrzeć do środka obu "złotorudnych" młynów i zobaczyć ich urządzenia, a w małej sadzawce poniżej nich popróbować swoich sił w płukaniu złota.
Po drugiej stronie rzeki stoi replika pieca hutniczego wyposażonego w ogromny miech, jakim wdmuchiwano powietrze do wnętrza paleniska. Około 300 metrów w dół rzeki zrekonstruowano dawną osadę górniczą. Połączone trzy domy z bali, przypominające dawne domy górników, mieszczą kasę, sklepik i bufet. Centrum osady zajmuje zamknięty w czworobok zespół budynków z brukowanym dziedzińcem otoczonym częścią mieszkalną z kuchnią i wspólną izbą, kuźnią, warsztatem garncarskim i tkackim oraz pomieszczeniami gospodarczymi, w których obejrzymy narzędzia używane przez dawnych rzemieślników i sprzęty gospodarstwa domowego. W jednej z izb prezentowana jest wystawa poświęcona tradycyjnym zlatohorskim zawodom w płukaniu złota.
Obok zagrody można zobaczyć małą dzwonniczkę z tzw. dzwonem piwnym, który, zgodnie z XVI-wiecznym prawem górniczym, codziennie o godzinie 22:00 obwieszczał koniec sprzedaży piwa górnikom, co miało zapewnić im wypoczynek i regenerację sił przed kolejnym dniem pracy. Za złamanie zakazu groziły karczmarzom wysokie grzywny, a nawet kary więzienia.
Pomiędzy budynkiem kasy a zagrodą znajdują się stanowiska do odbywających się corocznie zawodów w płukaniu złota. Dwukrotnie (w latach 2010 i 2024) przeprowadzono tu mistrzostwa świata. W 2024 r. wzięło w nich udział prawie 500 uczestników z 19 krajów świata. Podczas zawodów, każdy uczestnik otrzymuje 10-15 kilogramów piasku, do którego dosypano niewielką ilość złota. Zadaniem zawodnika jest znalezienie wszystkich jego okruchów w jak najkrótszym czasie. Rekordzistom zajmuje to niecałe 3 minuty.
Gdzie przenocować w okolicy?
 |
Planujesz weekend, wakacje, a może po prostu pobyt służbowy w Jeseníku? Oferujemy Państwu zakwaterowanie w pięciu pokojach dwuosobowych i jednym czteroosobowym (dwie sypialnie) z własną łazienką. Ogromną wartością dodaną jest strategiczne położenie Vili Elis, tuż przy dworcu kolejowym w Jeseníku... |
