Świstaki z Polski zwiastują wiosnę
Gdy w Stanach Zjednoczonych świstak Phil zapowiada jeszcze sześć tygodni zimy, świstaki z ZOO Łączna wysyłają zupełnie inny sygnał. Jedyna taka grupa świstaków w Europie wyszła ostatnio na wybieg i nie dostrzegła swojego cienia. Co to oznacza? Według pracowników zoo to dobry znak: wiosna może nadejść szybciej, niż przewidują amerykańskie prognozy.
- Zachowanie świstaków jest silnie związane z warunkami atmosferycznymi i długością dnia, a ich aktywność po okresie zimowym często przyciąga uwagę jako symbol nadchodzących zmian pór roku. Choć traktujemy to z przymrużeniem oka, wyjście zwierząt na wybieg to zawsze sygnał, że przyroda powoli budzi się do życia.” – mówi Marcin Nowaczyk, dyrektor ZOO Łączna.
Inżynier przyrody
Świstak amerykański (Marmota monax), znany także jako groundhog lub woodchuck, jest największym i najszerzej rozpowszechnionym świstakiem Ameryki Północnej. W naturze zamieszkuje rozległe obszary USA i Kanady, najczęściej na terenach otwartych, łąkach i obrzeżach lasów - także w pobliżu siedlisk ludzkich. Choć jego populacja jest stabilna, a status zagrożenia oceniany jako mniejszego ryzyka, gatunek ten zdecydowanie zasługuje na uwagę ze względu na swoje wyjątkowe przystosowania.
Jednym z nich są imponujące nory. Świstaki potrafią wykopać rozbudowane systemy tuneli o długości nawet kilkunastu metrów, z osobnymi komorami do spania, wychowu młodych i… toaletą. Takie podziemne konstrukcje często służą także innym gatunkom zwierząt, dlatego świstaki bywają nazywane „inżynierami ekosystemów”.
Prawdziwa hibernacja, a nie sen zimowy
Świstaki amerykańskie należą do nielicznej grupy ssaków, które przechodzą prawdziwą hibernację. W naturalnych warunkach ich temperatura ciała spada z około 37°C do zaledwie 3–4°C, a serce, które latem bije około 80 razy na minutę, zimą zwalnia nawet do… 4 uderzeń na minutę. To biologiczny majstersztyk, pozwalający przetrwać długie miesiące bez aktywnego żerowania.
W ogrodach zoologicznych, takich jak ZOO Łączna, świstaki nie hibernują w tak ekstremalny sposób - mają stały dostęp do pokarmu i bezpiecznych, osłoniętych schronień. Zimą są jednak zdecydowanie mniej aktywne i rzadziej widoczne. Jedno jest jednak wspólne - zwiększona aktywność, którą właśnie obserwujemy, związana jest ze zbliżającym się okresem godowym. Jak żartobliwie podkreślają opiekunowie, czasem chodzi mniej o cień, a bardziej o… wiosenne poruszenie serc.
Świst, który słychać z daleka
Polska nazwa „świstak” nie jest przypadkowa. Zwierzęta te wydają głośne, przenikliwe gwizdy, szczególnie w sytuacjach zagrożenia. Taki sygnał alarmowy może być słyszalny z dużej odległości i ostrzega inne osobniki przed niebezpieczeństwem. W języku angielskim przyniosło im to przydomek „whistle pig”, czyli „gwiżdżąca świnia”. Co więcej, mimo krępej sylwetki świstaki świetnie się wspinają, potrafią pływać, a w sezonie letnim intensywnie gromadzą zapasy energii, zwiększając masę ciała nawet o 30%.
Jedyna taka grupa w Europie
Świstaki amerykańskie (Marmota monax) można zobaczyć w Europie wyłącznie w ZOO Łączna. Poza naszym kontynentem gatunek ten prezentowany jest jedynie w ogrodach zoologicznych w USA oraz Japonii. Czy wiosna przyjdzie szybciej? Prognozy zostawimy meteorologom, ale jedno jest pewne: w ZOO Łączna przyroda budzi się do życia, a świstaki po raz kolejny udowadniają, że natura potrafi być znacznie ciekawsza niż najbardziej znana legenda.
—------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ZOO Łączna to prywatny ogród zoologiczny położony w malowniczej części Dolnego Śląska, w pobliżu Mieroszowa i Wałbrzycha, w centrum Sudetów. Ogród powstał z pasji rodziny Nowaczyków i od momentu uzyskania statusu ogrodu zoologicznego w 2012 roku dynamicznie się rozwija, łącząc funkcję atrakcji turystycznej z edukacją przyrodniczą i działaniami na rzecz ochrony zwierząt. Na terenie ponad 12 hektarów zoo prezentuje 160 gatunków zwierząt z całego świata - od wilków polarnych, przez świstaki, jaki, jelenie, surykatki, flamingi, kapibary, po kangury i jeżozwierze. Kolekcja zwierząt prezentowana jest w układzie stref zoogeograficznych, które pozwalają odwiedzającym odbyć symboliczną podróż po niemal wszystkich kontynentach w ciągu jednego dnia.
Jednym z najpopularniejszych i najbardziej unikalnych elementów ogrodu jest Świat Lemurów - jedyna taka ekspozycja w Polsce, dająca odwiedzającym możliwość bezpośredniego kontaktu z lemurami oraz poznania tych zagrożonych wyginięciem naczelnych. ZOO Łączna współpracuje z organizacjami ochrony przyrody, w tym z centrum Reniala na Madagaskarze, wspierając działania na rzecz ochrony lemurów w ich naturalnym środowisku. W 2023 roku przy zoo w Łącznej do życia powołana została Fundacja Wild&Safe. Tworzą ją biolodzy, pracownicy oraz sympatycy zoo. Fundacja ta skupia swoje działania wokół ochrony przyrody, szczególnie gatunkowej oraz edukacji na rzecz przyrody. Zoo Łączna przez cały rok oferuje atrakcje dla rodzin, szkół i grup zorganizowanych, promując kontakt z naturą, obserwację zachowań zwierząt i budowanie świadomości ekologicznej.
