W Lesznie stworzył nowoczesną szkołę

     Kiedy słyszymy określenie „nauczyciel narodów”, rzadko kto kojarzy je z Czechem z Moraw, który żył ponad 400 lat temu. A jednak Jan Amos Komenský (Comenius) zmienił sposób, w jaki uczą się dzieci – nie tylko w Europie, ale na całym świecie.

Dzieciństwo pełne wyzwań

     Urodził się w 1592 roku w małej morawskiej wsi Nivnice lub w miasteczku Uherský Brod. W młodym wieku stracił rodziców. Jego dzieciństwo przypadło na czas wojen religijnych i politycznych napięć. Mimo trudności, Jan pilnie się uczył i związał swoje życie z Jednotą Braterską – czeskim ruchem reformacyjnym, który kładł nacisk na wiarę, moralność i edukację.

Jednota Braterska – szkoła życia

     Wspólnota ta była pionierem nowoczesnego szkolnictwa. Zakładała szkoły, w których uczono w sposób praktyczny i przystępny, stosując zasadę „nauki przez zabawę”. Edukacja była dostępna także dla biedniejszych dzieci. To właśnie w tym środowisku Komenský zdobył doświadczenia, które stały się podstawą jego przełomowych koncepcji pedagogicznych.

Wygnanie i prześladowania

     Po bitwie pod Białą Górą (1620) rozpoczęła się przymusowa rekatolizacja Czech. Protestanci, którzy nie wyrzekli się wiary, tracili majątek i wolność. Jednota Braterska została zdelegalizowana, a jej członkowie prześladowani. Komenský musiał opuścić kraj – najpierw udał się do Polski (Leszno w Wielkopolsce), a później do Niderlandów i Szwecji.

Szkoła, która zainspirowała Europę

     W Lesznie Komenský założył szkołę, która stała się wzorem dla całej Europy. Uczniowie byli podzieleni według wieku i zdolności, a nauka opierała się na doświadczeniu, nie na mechanicznym zapamiętywaniu.

     Do jego najważniejszych dzieł należą:
       - „Orbis Pictus”– pierwszy na świecie ilustrowany podręcznik, w którym obrazki ułatwiały zrozumienie tekstu.
       - „Didactica Magna”– zbiór zasad skutecznego nauczania, przygotowujący dzieci do życia, a nie tylko do egzaminów.

Rewolucja w edukacji

     Komenský był pionierem wielu idei, które dziś uznajemy za oczywiste: nauczania dostosowanego do wieku dziecka, uczenia poprzez doświadczenie, powszechnego dostępu do edukacji – zarówno dla chłopców, jak i dziewcząt, niezależnie od pochodzenia.

Dziedzictwo, które trwa

     Zmarł w Amsterdamie w 1670 roku. Jego myśli przetrwały wieki i wciąż wpływają na współczesną pedagogikę. Każdy podręcznik ilustrowany, każda metoda nauczania przez doświadczenie czy idea edukacji włączającej ma swoje źródło w jego dorobku. Jan Amos Komenský nie był tylko nauczycielem – był wizjonerem, który pokazał, że nauka może być radością, systemem i drogą do rozwoju dla wszystkich.

     Życie i dzieło Komenskiego można poznać w Muzeum J. A. Komenského w Uherském Brodě, mieszczącym się w zabytkowych wnętrzach dawnego miejskiego zamku. Ekspozycja została przygotowana zgodnie z zasadami, które sam Komenský głosił i stosował w praktyce – nauka przez konkret, stopniowanie trudności, systematyczność. Nowa wystawa nosi wymowny tytuł „Na scenie świata. Jan Amos Komenský i jego czasy”. To nowoczesna ekspozycja multimedialna, która za pomocą obrazów, projekcji i dokumentów przybliża życie i idee tego wielkiego filozofa i pedagoga.

Więcej informacji: www.vychodni-morava.cz