Winogrady i winne wzgórza na Śląsku
Winogrady i winne wzgórza. Uprawa i produkcja wina na średniowiecznym Śląsku to podróż do świata, w którym Śląsk był jednym z ważnych ośrodków produkcji wina w tej części Europy. Dagmara Adamska opisuje nieco dziś zapomnianą (ale systematycznie odbudowywaną) tradycję regionu, w którym wino było nie tylko symbolem statusu, lecz także istotnym elementem kultury i gospodarki.
Autorka krok po kroku prowadzi czytelnika przez historię średniowiecznych śląskich winnic, odkrywa ich lokalizacje i metody uprawy, rynki zbytu win produkowanych w regionie i kierunki, z których trunek importowano, a także związane z piciem wina ówczesne zwyczaje i kulturę stołu. Jej książka to także historia winogrodników i ich pracy. Dagmara Adamska szczegółowo analizuje skalę produkcji wina od XII do XVI wieku, rekonstruuje techniczne aspekty kolejnych etapów jego wytwarzania oraz opisuje rolę wina w obyczajowości mieszkańców średniowiecznego Śląska.
Wykorzystując różnorodne źródła, w tym badania archeologiczne i onomastyczne, autorka w sposób nowatorski prezentuje średniowieczne winiarstwo na Śląsku, wskrzeszając ważną część historii regionu. Ilustrowana mapami, bogatą ikonografią z epoki i fotografiami unikatowych branżowych artefaktów monografia opisuje ponad pięćdziesiąt średniowiecznych miejsc z winnicami, winiarnie oraz piwnice, które były centrami życia społecznego i gospodarczego od Cieszyna i Bielska po Świebodzin i Krosno Odrzańskie, w tym również we Wrocławiu i na Przedgórzu Sudeckim.
Spis treści i omówienie rozdziałów
- Wstęp – Autorka wyjaśnia cel pracy oraz przedstawia główne założenia badawcze. Wskazuje na lukę w historiografii dotyczącą winiarstwa na Śląsku i przedstawia użyte źródła, w tym dokumenty historyczne, dane archeologiczne i analizy kartograficzne.
- Rozdział 1: Początki winiarstwa na ziemiach polskich i Śląsku – Przedstawienie pierwszych śladów uprawy winorośli w Polsce, sięgających X–XI wieku. Analiza wpływu kolonizacji oraz kontaktów z krajami zachodnimi na rozwój winiarstwa w tej części Europy.
- Rozdział 2: Rozkwit winiarstwa na Śląsku w XIII i XIV wieku – Opis okresu dynamicznego rozwoju produkcji wina, szczególnie na terenach miejskich i klasztornych. Przedstawienie przykładów miast i regionów, które stały się centrami winiarstwa.
- Rozdział 3: Śląskie winogrodnictwo w późnym średniowieczu – Analiza wpływ zmian klimatycznych, politycznych i gospodarczych na stagnację oraz regres winiarstwa od XV wieku. Omówienie wpływu wojen husyckich na produkcję wina.
- Rozdział 4: Winogrodnicy i ich ogrody – praca i organizacja winnic – Opis struktury społecznej i organizacyjnej średniowiecznych winnic i omówienie techniki uprawy, obowiązków winogrodników i ekonomicznych aspektów produkcji wina.
- Rozdział 5: Znaczenie i obecność wina na śląskich stołach – Rola wina w kulturze materialnej Śląska. Opis spożycia wina wśród mieszczan, szlachty i duchowieństwa oraz roli wina w rytuałach religijnych i życiu codziennym.
- Uwagi końcowe
- Aneks: Inwentarz wyposażenia wrocławskiej winiarni w 1476 roku
- Bibliografia, indeksy, wykaz ilustracji
Dagmara Adamska: "Winogrady i winne wzgórza. Uprawa i produkcja wina na średniowiecznym Śląsku". Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2025. Okładka miękka, ze skrzydełkami, format 17 x 23,5 cm, stron 284, czarno-białe i kolorowe ilustracje
Zobacz także:
książka w Sudeckiej Księgarni Wysyłkowej...
Jeśli podoba Ci się nasza redakcyjna praca i uważasz, że jest przydatna, to...