Harrach niczym karkonoski Cimrman
źródło: KRNAP
130 lat temu z inicjatywy hrabiego Jana Nepomuka Harracha, rozpoczęto budowę pierwszego szlaku turystycznego w Karkonoszach. Ukończono go trzy lata później, a opłata za wstęp na niego wynosiła dwa krajcary.
Hrabia Jan Nepomuk Harrach (1828-1909) miał tak wiele zajęć i wywarł tak znaczący wpływ na Karkonosze, że czasem porównuje się go do legendarnego czeskiego geniusza Járy Cimrmana (zob. Jára Cimrman – największy z Czechów). Historyk Jan Luštinec, emerytowany dyrektor Muzeum Karkonoskiego w Jilemnicy i jeden z najwybitniejszych znawców rodu Harrachów, uważa że takie określenie ma sens, ale podkreśla jednocześnie, że w przeciwieństwie do Cimrmana, hrabia Harrach był postacią autentyczną.
Harrach odegrał ważną rolę w ochronie przyrody, rozwoju turystyki i narciarstwa, ale także w hutnictwie szkła i transporcie kolejowym w regionie karkonoskim. Dzięki niemu możliwe było wydanie w 1864 roku opracowania Karela Jaromíra Erbena, zatytułowane „Popularne czeskie pieśni i porzekadła”, tak ważne dla odradzającej się w XIX wieku świadomości narodowej Czechów. Jako czeski patriota wspierał też budowę Teatru Narodowego i Muzeum Narodowego w Pradze.
Harrach kochał Karkonosze, dlatego spędzał w nich wiele czasu. Często w zamku w Jilemnicy, który kazał rozbudować i przebudować na wygodną rezydencję. Pojawiło się wiele udogodnień, które w latach 90-tych XX wieku były symbolem nowoczesności, jak centralne ogrzewanie, które pozwalało na jego zamieszkanie także w okresie zimowym, łazienki, czy toalety ze spłuczkami. Zmodernizowano również browar, a produkowane tam piwo zdobyło złoty medal na praskiej Wystawie Krajowej w 1891 roku.
Dzisiaj w pałacu Harrachów mieści się Muzeum Karkonoskie, sięgające swymi początkami 1891 roku. Można w nim zobaczyć m.in. ekspozycje poświęcone historii regionu, etnografii i rzemieślniczym tradycjom (np. model szopki betlejemskiej Jáchyma Metelki ze 142 figurkami). Muzeum posiada również kolekcję dzieł Františka Kavána, urodzonego w niedalekiej Víchovskiej Lhocie, malarza pejzażysty, mocno związanego z regionem i malującego krajobrazy karkonoskie. Ciekawostką jest niezwykle delikatna lniana przędza, z której znana była Jilemnice – jej blisko 300-metrowy kawałek waży zaledwie 1 gram.
