Jarmark Katarzyński, Alfons Mucha i sztuka barokowa

     Chrudim leży zaledwie 7 kilometrów od Pardubic i w sobotę 21 listopada 2026 roku powodem do odwiedzenia miasta będzie tradycyjny Jarmark Katarzyński. Przed południem odbędzie się targ, będzie można spróbować czeskich specjałów z tradycyjnego świniobicia oraz posłuchać muzyki. Resztę dnia można przeznaczyć na zwiedzanie zabytkowego centrum i miejscowych muzeów. Chrudim jest bowiem związana również z wyjątkową kolekcją dzieł Alfonsa Muchy oraz oferuje ekspozycje sztuki barokowej i czeskiego oraz światowego teatru lalek.

Jarmark Katarzyński w Chrudimiu

     Jarmark Katarzyński odbędzie się w sobotę 21 listopada 2026 roku w godzinach 9:00–12:00 na Rynku Ressla (Resselovo náměstí). Tradycyjny targ zaoferuje wyroby rzemieślników i innych producentów, dekoracje i prezenty, a także typowe czeskie specjały ze świniobicia. Nie zabraknie piwa, grzanego wina i innych gorących napojów. Oprawę muzyczną zapewni zespół Staropražští Pardálové, który wystąpi w godzinach 10:00–11:30.

     Sam Rynek Ressla również zasługuje na uwagę. Jego dominantą jest kolumna Przemienienia Pańskiego, wzniesiona w latach 1724–1732, której projekt architektoniczny współtworzył Jan Blažej Santini-Aichel. Jarmark może więc być początkiem wizyty w Chrudimiu, którą warto kontynuować, zwiedzając zabytkowe centrum oraz miejscowe muzea.

Informacje o jarmarku: Jarmark Katarzyński

Alfons Mucha i Chrudim

     Jednym z najciekawszych powodów, aby pozostać w Chrudimiu dłużej niż tylko na poranny targ, jest tutejsza kolekcja dzieł Alfonsa Muchy. Czeski malarz, grafik i projektant należy do najwybitniejszych przedstawicieli secesji, a jego nazwisko kojarzone jest przede wszystkim z Paryżem końca XIX wieku.

     Mucha urodził się 24 lipca 1860 roku w Ivančicach, a zmarł 14 lipca 1939 roku w Pradze. Studiował w Monachium, a następnie wyjechał do Paryża, gdzie w 1887 roku osiadł na stałe. Jego styl artystyczny czerpał z symbolizmu, ruchu Arts and Crafts oraz angielskiego designu. Z czasem stworzył własny, charakterystyczny styl oparty na dekoracyjnych liniach, motywach kwiatowych, pastelowych kolorach i idealizowanych postaciach kobiecych.

Przełom w Paryżu

     Mucha zasłynął przede wszystkim dzięki plakatowi do sztuki teatralnej Gismonda, który stworzył dla słynnej aktorki Sarah Bernhardt. Plakat pojawił się na ulicach Paryża na przełomie 1894 i 1895 roku, a Bernhardt podpisała następnie z Muchą sześcioletni kontrakt. Dla jej teatru Théâtre de la Renaissance stworzył kolejne plakaty, a jego prace szybko stały się jednym z charakterystycznych elementów ówczesnej paryskiej sceny kulturalnej. W 1900 roku Mucha wziął udział w Wystawie Światowej w Paryżu. Stworzył dekorację pawilonu Bośni i Hercegowiny, za którą otrzymał srebrny medal.

     Później poświęcił się również monumentalnemu cyklowi „Epopeja słowiańska”, nad którym pracował w latach 1910–1928 w swojej pracowni na zamku Zbiroh. W czasie I wojny światowej i po powstaniu Czechosłowacji zajmował się również projektami związanymi z nowym państwem.

Mucha, Chrudim i Marie Chytilová

     Chrudim jest związana z Muchą nie tylko poprzez jego dzieła, ale również dzięki jego żonie Marii Chytilovej. W 1903 roku studiowała ona sztukę w Paryżu, gdzie poznała Muchę. W lipcu 1904 roku Mucha przyjechał do Chrudimia, aby oficjalnie przedstawić się jej rodzinie. Dwa lata później, 10 czerwca 1906 roku, pobrali się w kaplicy św. Rocha na Strahowie. Po ślubie wyjechali na kilka tygodni do domu malarza Jaroslava Špillara w miejscowości Pec pod Čerchovem, a następnie wspólnie udali się do Stanów Zjednoczonych.

Wystawa Muchy w Chrudimiu

     Mucha miał związek z Chrudimiem jeszcze przed ślubem z Marią Chytilovą. W 1897 roku odbyła się tutaj jego wystawa, zorganizowana przez praskiego wydawcę Františka Topiča. Wystawa odniosła duży sukces i została powtórzona w kolejnym roku. Część prezentowanych dzieł została następnie zakupiona do zbiorów muzealnych w Chrudimiu. Obecnie miejscowa kolekcja obejmuje 42 litografie i chromolitografie Muchy. Później została powiększona między innymi o dekoracyjne panneaux „Klejnoty” i „Pory dnia”, a także plakaty wystaw gospodarczo-przemysłowych w Vyškovie i Hořicach. Plakaty Muchy zostały w 1997 roku poddane specjalistycznej konserwacji. Generalny remont budynku muzeum przeprowadzono w latach 1995–1996.

     Obecna wystawa stała nosi nazwę „Euforia ornamentu” i prezentuje twórczość Muchy poprzez jego plakaty oraz dzieła dekoracyjne. Jest czynna od wtorku do niedzieli w godzinach 9:00–12:00 oraz 12:30–17:00.

Więcej informacji o wystawie i muzeum: Muzeum

Muzeum Sztuki Barokowej

     Po twórczości Muchy można przenieść się do sztuki z dużo wcześniejszego okresu. Muzeum Sztuki Barokowej mieści się w dawnym kościele kapucynów pw. św. Józefa, niedaleko centrum.

     Chrudim była ważnym ośrodkiem sztuki barokowej, a w okresie po bitwie pod Białą Górą powstało tutaj wiele dzieł o tematyce religijnej. Już na początku XVII wieku działała tu pracownia malarza Matouša Radouša, która nawiązywała do wpływów sztuki dworskiej Rudolfa II. Ważnym obiektem kultu stał się obraz Chrudimskiego Salvatora. Przypisywano mu cudowne właściwości, a w okresie epidemii dżumy przybywały do niego procesje z Czech i Moraw.

     Kolekcja muzeum obejmuje drewniane i kamienne rzeźby oraz obrazy o tematyce religijnej. Reprezentowani są między innymi Ignác Rohrbach i Jan Pavel Čechpauer, którzy mieszkali i tworzyli w Chrudimiu. Do najważniejszych dzieł należą ołtarz św. Wojciecha z 1725 roku, obrazy niemieckiego malarza Joachima von Sandrarta oraz Kalwaria Ferdinanda Maxmiliána Brokofa. Na ekspozycji znajdują się również dzieła innych barokowych artystów, między innymi Jana Alberta Devoty'ego, Donáta i Theodora Morazzich oraz Josefa Ceregettiego.

Od listopada do marca muzeum jest otwarte w soboty i niedziele w godzinach 9:00–12:00 oraz 13:00–17:00. Zwiedzanie można odbyć samodzielnie lub wcześniej zamówić zwiedzanie z przewodnikiem.

Więcej informacji o muzeum: Muzeum Sztuki Barokowej

Muzeum Lalek w Domu Mydlářovskim

     Trzecim punktem może być Muzeum Lalek, mieszczące się w renesansowym Domu Mydlářovskim. Matěj Mydlář przebudował go w latach 1573–1577. Budynek wyróżniają loggie z pięcioma łukami wspartymi na toskańskich kolumnach, płaskorzeźby przedstawiające pobożność, sprawiedliwość, siłę, miłość i władzę oraz dwie wieże przypominające minarety. Muzeum prezentuje historię czeskiego i słowackiego lalkarstwa, a także lalki z innych części świata. Czeskie i słowackie lalkarstwo zostało w 2016 roku wpisane na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

     Podstawą tutejszej kolekcji jest zbiór profesora Jana Malíka (1904–1980). Muzeum posiada w swoich zbiorach ponad 10 000 lalek z całego świata – od marionetek z XIX wieku po eksperymentalne lalki z pierwszej połowy XX wieku, inspirowane kubizmem, impresjonizmem i nowoczesną stylizacją. Ekspozycja „Magiczny świat lalek” prezentuje między innymi lalki wędrownych lalkarzy, lalki rewiowe oraz rodzinne teatry lalek. Nie brakuje Spejbla i Hurvínka, Jiříego Trnki oraz Josefa Váchala. Osobna część poświęcona jest lalkarstwu Azji Południowo-Wschodniej. Można zobaczyć indonezyjskie lalki cieniowe oraz lalki z Indii, Japonii, Chin i Birmy. Ciekawym eksponatem jest również wietnamska lalka wodna. Odwiedzający mogą samodzielnie wypróbować niektóre lalki w ramach interaktywnej ekspozycji dotykowej.

     Muzeum Lalek od września do czerwca jest otwarte od wtorku do niedzieli w godzinach 9:00–17:00.

Chrudim pozwala więc połączyć wizytę podczas Jarmarku Katarzyńskiego 21 listopada 2026 roku ze zwiedzaniem twórczości Muchy, sztuki barokowej oraz historii lalkarstwa. Dzięki położeniu zaledwie 7 kilometrów od Pardubic miasto doskonale nadaje się również na jednodniową wycieczkę.

Informacje o wystawach i cenach biletów można znaleźć tutaj: Muzeum Lalek
Więcej informacji w języku polskim o Kraju Pardubickim można znaleźć na stronie Wschodnie
Do świata lalek w Chrudimiu [NaszeSudety]